AK Parti ve MHP'nin, siyasi partilerin seçim ittifakına ilişkin düzenlemeyi içeren ortak kanun teklifi, TBMM Başkanlığı'na sunuldu.
Kanun Teklifi, AK Parti Grup Başkanı ve İzmir Milletvekili Binali Yıldırım ile MHP Grup Başkanı ve Osmaniye Milletvekili Devlet Bahçeli'nin de imzasını taşıyor.
Adalet Bakanı Abdulhamit Gül, Anayasa Komisyonu Başkanı Mustafa Şentop, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Mahir Ünal ile MHP Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa Kalaycı, İstanbul Milletvekili İsmail Faruk Aksu ve Afyonkarahisar Milletvekili Mehmet Parsak'ın yer aldığı heyet, teklif metnini, TBMM Başkanlık Divanı Toplantı Salonu'nda, Meclis Başkanı İsmail Kahraman'a teslim etti.
Kahraman, 298 Sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'ni aldıktan sonra yaptığı açıklamada, "Hayırlı uğurlu olsun" dedi.
İsmail Kahraman, "Seçim sandık demek, sandık demokrasi demek. İnşallah güzel bir mevzuat değişikliği olmuş olur. Böylece de hülle ve hile gibi durumlar ortadan kalkar. Muhteviyatını bilmiyorum ama niyetin fevkalade olduğunu kabul ediyorum. Her iki partiyi de tebrik ediyorum, nice hizmetler diliyorum" ifadesini kullandı.
[caption id="attachment_7519" align="alignnone" width="300"]
AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Mustafa Şentop (solda), MHP Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa Kalaycı (sağda) ve TBMM Başkanı İsmail Kahraman (ortada)[/caption]Mustafa Şentop da seçim kanunlarında ve Siyasi Partiler Kanunu'nda değişiklik içeren çalışmayı tamamladıklarını bildirdi.
Şentop, Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun, Siyasi Partiler Kanunu, Milletvekili Seçimi Kanunu ve Mahalli İdareler ile ilgili Kanunda değişiklikler içeren 26 maddelik kanun teklifini İsmail Kahraman'a sunduklarını belirtti.
Teklifin ilk imza sahiplerinin, AK Parti Grup Başkanı ve İzmir Milletvekili Binali Yıldırım, MHP Grup Başkanı ve Osmaniye Milletvekili Devlet Bahçeli olduğunu açıklayan Şentop, teklifte kendisi, AK Parti Gaziantep Milletvekili Abdulhamit Gül, AK Parti Kahramanmaraş Milletvekili Mahir Ünal, MHP Konya Milletvekili Mustafa Kalaycı, MHP Afyonkarahisar Milletvekili Mehmet Parsak ile MHP İstanbul Milletvekili İsmail Faruk Aksu'nun da imzalarının olduğunu kaydetti.
Kanun teklifine göre;
-Sandık sonuç tutanağında ittifakların her birinin aldığı ortak oyların sayısı ayrı ayrı gösterilecek.
-Siyasi partilerin seçimlerde başka bir siyasi partiyi destekleme kararı almalarını yasaklayan hüküm kaldırılacak.
-Seçimlere ittifak yaparak katılma kararı alan siyasi partilerin, seçim takviminin başlamasından itibaren en geç 7 gün içerisinde genel başkanların imzaları altındaki "ittifak protokolü" ile YSK'ya başvurmaları gerekecek.
-Oy pusulasında siyasi partilerin ittifak protokolünde belirledikleri ittifak unvanı yazılacak. İttifakın unvanı belirlenmemiş ise oy pusulasına yalnızca "İttifak" ibaresi yazılacak, unvanı olmayan ittifakın birden fazla olması halinde bunlar başvuru sırasına göre numaralandırılacak.
-İttifakın ortak oylarından gelen pay ise ittifak yapan siyasi partilerin tek başına aldıkları oyun bu partilerin toplam oyuna bölünmesiyle elde edilen kat sayının ittifakın ortak oyu ile çarpımı sonucunda elde edilecek.
-İttifak yapan siyasi partilerin geçerli oyu, ittifakı oluşturan siyasi partilerin her birinin tek başına aldıkları oy sayısına ittifakın ortak oylarından gelen payın ilave edilmesiyle elde edilecek. İttifakın ortak oylarından gelen pay ise ittifak yapan siyasi partilerin tek başına aldıkları oyun bu partilerin toplam oyuna bölünmesiyle elde edilen kat sayının ittifakın ortak oyu ile çarpımı sonucunda elde edilecek.
-İttifak yapan siyasi partilerin aldıkları geçerli oyların toplamının yüzde 10’u geçmesi halinde, bu siyasi partilerin her biri barajı geçmiş olacak.
-İttifak yapan siyasi partilerin milletvekili sayısının hesaplanmasında; ittifakın toplam oyu esas alınacak. Bu oy miktarına göre önce ittifakın elde ettiği toplam milletvekili sayısı belirlenecek, bu sayı ittifakı yapan siyasi partiler arasında aldıkları geçerli oy sayısı esas alınarak paylaştırılacak.
-YSK, hastalığı veya engeli sebebiyle yatağa bağımlı olan seçmenlerin muhtarlık seçimleri hariç, oy kullanmalarını sağlamak için seyyar sandık kurulu kurulmasına karar verebilecek.
-Oy zarfları üzerinde "Türkiye Cumhuriyeti Yüksek Seçim Kurulu" amblemi yer alacak şekilde filigranlı kağıtlar hazırlanacak. Üzerinde sandık kurulu mührü bulunmamasına rağmen söz konusu filigran, amblem ve ilçe seçim kurulu mührü bulunan zarflar geçerli sayılacak.
-Seçimlere katılma yeterliliği taşıyan siyasi partinin seçime katılmaması halinde bu partinin üyesi, kendisinin ve partisinin yazılı muvafakati alınarak başka bir siyasi partiden aday gösterilebilecek.
-Cumhurbaşkanlığı ve milletvekilliği seçiminde oy pusulaları aynı zarfa konulacak. Oy pusulasında ittifak partileri çerçeve içine alınacak.
Açıklama yapan AK Parti'li TBMM Anayasa Komisyonu Başkanı Mustafa Şentop şu ifadeleri kullandı:
''Yenikapı'da ortaya konan milli mutabakatı somutlaştırmak üzere çalışmalara başlamıştık. Sayın genel başkanlarımızın iradeleri ile oluşan bir komisyon burada huzurunuzda. Her partiden 3'er arkadaşımız olarak çalışmalara başladık. Temel hedefimiz anayasa değişikliğinin gerekli kılmış olduğu uyum kanununa gerekli düzenlemeleri yapmak. Yerel seçimlerle ilgili düzenlemeleri yapmak için çalışmalara başlamıştık. Toplam 26 maddelik bir metin 4 kanunda değişiklik içeriyor. Yerel seçimlerle ilgili ittifak konusunda bir düzenleme yok bu metinde. Yaptığımız düzenlemede parti sınırlaması sayı sınırlaması yok. İttifak içerisindeki partilerin de oy oranları belli olmalı diye yola çıkmıştık bu konuda biz dünyadaki örnekleri de araştırdık. Partilere verilen oyların toplamı ittifak oylarını oluşturacak. Zarflarda da oy pusulalarında da filigran var YSK'nın amblemi ve ilçe seçim kurullarının mührü var.
Oy pusulasında ittifak yapan partilerin logosu yan yana bulunacak. Bu partilerin bulunduğu kaç sütunsa üstünde ittifakın unvanı bulunacak. İki sütunluk veya üç sütunluk bir alanı var ittifakın. Herkes kendi partisine oyunu verecek. Ancak partilerin herbirine ayrı ayrı mühürler basanlar olabilir. İttifak içinde hangi partiye verilen oyların belli olmadığı oylar olabilir. İttifakın ortak oyu diye bir oy toplamı çıkacak. Siyasi partilerin tek tek aldıkları oylar ve bu orana göre ittifakın ortak oyları siyasi partilere dağıtılacak.''
MHP Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa Kalaycı ise şöyle konuştu:
''Çalışmalarımız boyunca bize büyük destek veren teklifimize onay veren Sayın Cumhurbaşkanımıza Başbakanımıza liderin Bahçeli'ye hürmetlerimizi arz ediyoruz. Teklifle Türk siyasi hayatında demokratikleşme yönünde önemli bir adım atılmaktadır. Siyasi partilerin ittifak yaparak seçime katılabilmelerinin yasal alt yapısı oluşturulmaktadır. İttifakın elde ettiği milletvekili sayısı ittifak yapan siyasi partiler arasında aldığı oy sayısı esas alınarak dağıtılacaktır. Seçim barajında ittifak partilerinin oyu dikkate alınacak. Toplam 26 maddeden oluşuyor, 4 maddede değişiklik içeriyor. Oy pusulaları aynı zarfa konulacak. İttifakın unvanı başlığı olacak parti sütunlarının üzerinde altta da normal oy pusulası gibi partilerin aday listeleri yer alacak. Bu pakette Hazine yardımıyla ilgili düzenleme yok. Mevcut düzenleme aynen devam ediyor.''
''CUMHUR İTTİFAKI'' TEKLİFİNİN DETAYLARI BELLİ OLDU
TBMM Başkanlığı'na sunulan Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin genel gerekçesinde, özgürlükçü ve çoğulcu demokratik rejimlerin özgür, eşit, serbest ve dürüst şekilde yapılan seçimlere dayandığı belirtildi.
Seçimlerin, demokratik düzenin başlıca meşruiyet kaynağı ve yönetimlerin halk tarafından benimsendiğinin göstergesi olduğu vurgulanan gerekçede, demokratik yönetimin temeli olan serbest seçim hakkının, her türlü etkiden uzak, hür iradeyle kullanılan oylarla bir anlam ve değer taşıdığına dikkati çekildi.Kanun teklifinin gerekçesinde, "Anayasa'nın 67. maddesinde yer alan seçimlerin serbestliği ve gizli oy ilkeleri, seçimlerin güvenli ve huzurlu bir ortamda gerçekleştirilmesi ve seçmenin hiçbir etkiye ve baskıya maruz kalmadan hür iradesini sandığa yansıtabilmesidir. Bu konuda gösterilecek özen, demokratik rejimin geliştirilmesi için büyük önem taşımaktadır. Seçimlerin dürüstlük kurallarına uygun biçimde yapılmasını sağlamak devletin en önemli görevleri arasındadır" ifadesine yer verildi.
Gerekçede, bu görevin bir gereği olarak, seçimin güvenli ve tarafsız olmasını sağlayacak ilave tedbirlerin alınmasına ihtiyaç bulunduğu anlatılarak, bu kapsamda teklifle, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkındaki Kanun'da ve diğer seçim kanunlarında bazı değişikliklerin yapılmasının öngörüldüğü aktarıldı.
Gerekçede, şu değerlendirilmelerde bulunuldu:
"Teklifle, seçim güvenliğinin sağlanmasında güçlük yaşanabilecek yerlerde, seçimlerin serbestliği ve gizli oy ilkeleri gereğince seçmenlerin hiçbir etki ve baskı altında kalmadan seçme haklarını kullanabilmeleri amacıyla, sandıkların seçim güvenliğinin tam olarak sağlanabileceği en yakın seçim bölgelerine taşınmasına, sandık bölgelerinin ve muhtarlık seçimleri hariç olmak üzere seçim bölgelerinin birleştirilmesine, birleştirilen seçim bölgeleri veya sandık bölgelerinde seçmen listelerinin karma şekilde düzenlenmesine Yüksek Seçim Kurulu'nca karar verilebilecektir."
Gerekçede, bu görevin bir gereği olarak, seçimin güvenli ve tarafsız olmasını sağlayacak ilave tedbirlerin alınmasına ihtiyaç bulunduğu anlatılarak, bu kapsamda teklifle, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkındaki Kanun'da ve diğer seçim kanunlarında bazı değişikliklerin yapılmasının öngörüldüğü aktarıldı.
Gerekçede, şu değerlendirilmelerde bulunuldu:
"Teklifle, seçim güvenliğinin sağlanmasında güçlük yaşanabilecek yerlerde, seçimlerin serbestliği ve gizli oy ilkeleri gereğince seçmenlerin hiçbir etki ve baskı altında kalmadan seçme haklarını kullanabilmeleri amacıyla, sandıkların seçim güvenliğinin tam olarak sağlanabileceği en yakın seçim bölgelerine taşınmasına, sandık bölgelerinin ve muhtarlık seçimleri hariç olmak üzere seçim bölgelerinin birleştirilmesine, birleştirilen seçim bölgeleri veya sandık bölgelerinde seçmen listelerinin karma şekilde düzenlenmesine Yüksek Seçim Kurulu'nca karar verilebilecektir."
''CUMHUR İTTİFAKI'' PUSULADA NASIL OLACAK?
Anayasa'nın 76. maddesinde yapılan değişiklikle, milletvekili seçilme yaşının 25'ten 18'e indirildiği hatırlatılan gerekçede, anayasal bir zorunluluk bulunmamakla birlikte, teklifle mahalli idare organlarına seçilme yaşının da 18'e indirildiği, böylece genç nüfusun yerel yönetimlerin karar alma organları ile idaresinde daha fazla temsil edilmesinin önünün açıldığı vurgulandı.
Teklifle, sandık kurulu başkanının iyi ün yapmış kişiler arasından belirlenmesi ve sandık kurulunun siyasi partiler tarafından bildirilenler dışındaki üyesinin ihtiyar meclisi ve ihtiyar heyeti üyeleri arasından belirlenmesi yerine, bu kişilerin ilçede ikamet eden kamu görevlileri arasından belirlenmesine yönelik değişiklik yapıldığı bildirildi.
Gerekçede, şu görüşlere yer verildi:
"Buna göre, ilçe seçim kurulu başkanı, mülki amirler tarafından yerleşim yeri esasına göre bildirilen kamu görevlileri arasından önce ad çekmek suretiyle ihtiyaç duyulan sandık kurulu başkanının iki katı sayıda kamu görevlisini tespit edecek, sonra bu kamu görevlileri arasından mani hali bulunmayanları sandık kurulu başkanı olarak belirleyecektir. Sandık kurulunun siyasi partiler tarafından bildirilenler dışındaki asıl ve yedek üyesi de aynı usulle belirlenecektir.
Halen mahalli idare organları seçimlerinde il genel meclisi üyeliği ve muhtarlık seçimleri ile belediye seçimlerinde oy pusulaları farklı zarflara konulmaktadır. Bu durum, seçmenlerce başka seçim türüne ait oy pusulalarının sehven farklı zarflara konulması veya zarfın atılacağı sandıkların karıştırılması gibi nedenlerle oyların geçersiz sayılmasına sebep olmaktadır. Bu itibarla uygulamada ortaya çıkan sorunların önüne geçilmesi amacıyla, mahalli idare organları seçimlerinde oy pusulalarının tamamının aynı zarfa konulmasına yönelik düzenleme yapılmaktadır."
Anayasa değişikliğiyle Cumhurbaşkanı ve milletvekili seçimlerinin aynı gün yapılmasının hükme bağlandığı hatırlatılan gerekçede, mahalli idare organları seçimlerinde yaşanan benzeri sorunların önüne geçilmesi amacıyla birlikte yapılan Cumhurbaşkanı ve milletvekili seçimlerinde de oy pusulalarının aynı zarfa konulmasının öngörüldüğü aktarıldı.
Gerekçede, mevcut düzenlemeye göre kolluk güçlerinin sandık çevresine sadece sandık kurulu başkanı veya üyelerden birinin çağrısı üzerine gelebildiğine işaret edilerek, "Teklifle, seçmenlerin şahsen yapacakları ihbar üzerine de kolluk güçlerinin sandık çevresine gelebilmeleri öngörülmektedir. Kolluk güçleri sandık kurulunun talimatına uymak zorunda oldukları gibi çağrı veya ihbar sebebi ortadan kalkınca sandık çevresinden ayrılacaklardır" ifadesi kullanıldı.
Kanun teklifinin gerekçesinde, şunlar kaydedildi:
"Teklifle Siyasi Partiler Kanunu ve seçim kanunlarında yer alan yasaklar kaldırılarak, siyasi partilerin milletvekili seçimine ittifak yaparak girmelerine imkan veren düzenlemeler yapılmakta, siyasi partilerin seçimlerde ortak hareket etmelerine dair usul ve esaslara yer verilmektedir. Böylece ülkemizde uzun zamandır yapılmakta olan fiili ittifakların kanuni temelde yapılmasına imkan sağlanmaktadır."
