Türkiye’de çevre kirliliğini azaltmak amacıyla hayata geçirilen plastik poşetlerin ücretlendirilmesi uygulaması, önemli sonuçlar ortaya koydu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2025 Yılı İdare Faaliyet Raporu’ndan derlenen bilgilere göre, 2019-2025 döneminde plastik poşet kaynaklı 2 milyon 844 bin 596 ton plastik atığın oluşumu engellendi.
Uygulama sayesinde plastik poşet üretiminde kullanılan ham madde ithalatı da azaltıldı. Bu kapsamda yaklaşık 28 milyar liralık tasarruf sağlanırken, yaklaşık 168 bin ton sera gazı emisyonunun atmosfere salımı da önlendi.
Sıfır Atık Projesi ile büyük kazanımlar
2017 yılında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayelerinde başlatılan Sıfır Atık Projesi, sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda atıkları kontrol altına almayı ve gelecek nesillere daha temiz bir çevre bırakmayı amaçlıyor.
Projenin başlangıcından bu yana Türkiye, çevreden enerjiye kadar pek çok alanda önemli kazanımlar elde etti. Bugüne kadar 205 bin binada Sıfır Atık Yönetim Sistemi’ne geçildi. Projenin başlangıcında yüzde 13 olan geri kazanım oranı ise 2024 yılında yüzde 36,08’e yükseldi. Bu oranın 2035 yılına kadar yüzde 60’a çıkarılması hedefleniyor.
Milyonlarca ton atık ekonomiye kazandırıldı
Sıfır Atık Hareketi kapsamında son 8 yılda önemli miktarda atık geri dönüşüme kazandırıldı. Bu süreçte:
-
32,5 milyon ton kağıt-karton
-
9,1 milyon ton plastik
-
3,1 milyon ton cam
-
6,4 milyon ton metal
-
23,4 milyon ton organik ve diğer geri dönüştürülebilir atık geri kazanıldı.
Geri dönüşüm faaliyetleriyle 256 milyar liralık ekonomik katkı sağlanırken, doğal kaynak kullanımında da ciddi tasarruf elde edildi. Bu kapsamda 1,71 trilyon litre su ve 54,6 milyar litre petrol tasarrufu sağlandı.
Enerji alanında ise geri dönüşüm sayesinde 227,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu elde edildi. Bu miktar, yaklaşık 40 milyon hanenin bir yıllık elektrik ihtiyacına eş değer bir kazanım olarak hesaplandı.
150 milyon ton karbon salımı önlendi
Proje kapsamında çevreye verilen zarar da önemli ölçüde azaltıldı. Yapılan çalışmalarla 150 milyon ton karbondioksit salımının önüne geçildi. Bu miktar, yaklaşık 30 milyon aracın yıllık karbon salınımına eş değer olarak değerlendiriliyor.
Sıfır Atık bilinci milyonlara ulaştı
Sıfır Atık kapsamında yürütülen eğitim ve farkındalık çalışmaları da geniş kitlelere ulaştı. Bugüne kadar 21 milyon 869 bin 152 kişi sıfır atık farkındalık eğitimlerine katıldı.
Bunun yanı sıra atık yağlar, atık pil ve akümülatörler, ömrünü tamamlamış lastikler, elektrikli ve elektronik atıklar, bitkisel atık yağlar, hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıkları ile hurda araçların toplanması, taşınması ve geri kazanımına yönelik eğitim ve mevzuat çalışmaları sürüyor.
Depozito iade sistemi yaygınlaşacak
Öte yandan içecek ambalajlarının geri dönüşümünü artırmayı hedefleyen Depozito İade Sisteminin Türkiye genelinde yaygınlaştırılması planlanıyor. Cam, plastik ve alüminyum ambalajları kapsayan sistemle geri dönüşüm miktarının artırılması ve atıkların daha etkin şekilde ekonomiye kazandırılması hedefleniyor.
